Հայրենիքից դուրս երջանկություն չկա, թող յուրաքանչյուր ոք արմատներ գցի հարազատ հողում:
Տուրգենև

Պաքու դարձեալ նախայարձակ. Խաղաղութիւն կերտելու որեւէ հեռանակար երեւելի չէ.Սագօ Արեան

am
 Pak`ow dardzeal nakhayardzak. Khaghaghowt`iwn kertelow  orewe herhanakar  ereweli ch`e.Sago Arean  _4860

Այն ժամերուն, երբ ՀՀ արտաքին գործոց նախարար Էտուարտ Նալպանտեան «տարին ամփոփող մամլոյ ասուլիս» կու տար, ատրպէյճանեան բանակի ջոկակտներ Ղարաբաղի հիւսիսային սահմաններու (Թալիշ) ուղղութեամբ ներթափանցման փորձ կը կատարէին: ատրպէյճանեան ոտնձգութիւնը կը բախէր հայկական սահմանապահ զօրքերու համապատասխան քայլերուն, որուն արդիւնքով գրոհող կողմը ետ կը մղուէր, առնուազն տալով մէկ վիրաւոր: Այս բոլորին առընթեր ամէնէն «զգայացունց» տեղեկութիւնը կը հանդիսանար ազրպէյճանցի զինծառայող Էլնուր Հիւսէյն Զատան (Ծն. 1995-ին Բարդա) գերի իյնալն էր: Պաքու հակակշռելու համար ընդհանուր իրադրութիւնը կը յայտարարէր, որ սահմանախախտը, ոչ մէկ կապ ունի բանակին հետ եւ ան հաւանաբար «մոլորած» է:
Ատրպէյճանեան կողմին գլտորած «հէքիաթ»ը շատ կարճ կեանք կ'ունենար: Դէպքէն մէկ օր անց հայրենի լրատուական ցանցի առաջատար կայքերը, իրենց գլխաւոր էջերուն կը տեղադրէին կարճ տեսանիւթ մը (ատրպէյճանի թրքերէնով) ուր գերեվարուած զինուորին մայրը կը յայտնէր, որ իր զաւակը բանակին մէջ կը ծառայէ (տեսանիւթը առնուած էր Istipress.com կայքէն):

Դէպքին ամբողջական տեղեկութիւնները ցարդ չեն յայտարարուած, բայց յստակ է, որ եղածը արդիւնք է կազմակերպուած աշխատանքի եւ այդ ոտնձգութեան մասնակիցները ոչ միայն բանակի անդամ զինուորներ են, այլ անոնք շատ հաւանաբար մասնայատուկ ջոկատներու մաս կազմող բանակայիններ են:
Ամէն պարագայի այս խնդրին շուրջ շատ բան պիտի յստականայ, երբ Ղարաբաղի պատկան մարմինները ամբողջական տեղեկութիւններ կը հրապարակեն դէպքին ու նաեւ անոր ծալքերուն մասին:
Հայաստանի սահմանային Տաւուշ մարզի Չինարի գիւղի սահմանին ուղղութեամբ տեղի ունեցած յարձակումէն (դեկտեմբեր, 2016) ասդին եղածը պէտք է համարել երկրորդ գլխաւոր դէպք Հայաստան- Ազրպէյճան ու յատկապէս Ղարաբաղ- Ազրպէյճան սահմանային գօտիին վրայ:

Թալիշի ուղղութեամբ կատարուած այս դատապարտելի արարքը կը կատարուէր երկու նպատակներով:
ա. Յարձակումը կու գար շօշափել հայկական սահմանապահ զօրքերուն զգօնութեան աստիճանը:

բ. Կը միտէր վախի եւ սարսափի մթնոլորտ մը ստեղծել անցեալ տարուան ապրիլեան քառօրեայի հետեւանքով շրջանէն հեռացած ու օրերս վերադարձած թալիշցիներուն համար, որոնք մեծ ճիգեր կ'իրականացնեն վերակառուցելուբաւական ծանր վնասներու ենթարկուած գիւղը:

Պաքուի համար Թալիշը կը շարունակէ մնալ կարեւոր թիրախ, ու շատ հաւանաբար այս մօտեցումով ամրագրուած է, որ ատրպէյճանի զին. ղեկավարութիւնը վճռած էր անգամ մը եւս «ճեղքել» Թալիշի ճակատը:
Բաց աստի Պաքուի կողմէ կատարուած այս քայլը կը փորձէր ամէն գնով հայկական կողմին յիշեցնել, որ ղարաբաղեան հիմնախնդիրը զինուորական ընտրանքներով լուծելու եղանակը «հիմնական օրակարգ» է:

Սակայն խաղը կը շրջուէր շնորհիւ հայկական բանակի արագ եւ կտրուկ քայլերուն ու Պաքուին մղելու վերատեսութեան ենթարկել հայկական բանակի դիրքերուն ուղղութեամբ ներթափանցման փորձեր կատարելու իր ամբողջ գործելաոճը:

Ղարաբաղի նախագահի մամլոյ խօսնակին կարծիքով ատրպէյճան շատ արագ կրնայ «լուծել» իր գերեվարուած զինուորին խնդիրը: Դաւիթ Բաբայեան, որ այս մասին խօսած է «Հայկական ժամանակ» օրաթերթին ըսած է ՝ «Նրանք հրաժարուել են այդ զինուորից եւ սա ֆաշիզմի դրսեւորում է: Նրանք իրենց այդպես են պահում ոչ միայն հարեւանի, այլ նաեւ սեփական քաղաքացու նկատմամբ: Նրանք հրաժարուել են զինծառայողից, հայրենիքի պաշտպանից, նրան ներկայացրել որպես զորացրուած անձնավորութիւն, մի երիտասարդ, որը խախտում էր զինուորական կանոնները: Փաստօրեն, ալիեւեան կլանին պետք են միայն զոհուած հերոսներ»:

Բաբայեանի գերեվարուած զինուորը «ուրացում»ի ոճին մասին կատարած դիտարկումը, բնականաբար ունի իր նախապատմութիւնը: Այսինքն առաջին անգամը չէ, որ Պաքու այս «խաղ»էն դուրս ելլելու համար այս խարդաւանքին կը դիմէ: Այլ խօսքով այս նեղ կացութիւնէն դուրս գալու համար, Պաքուին համար երբեք ալ դժուար չէ «ծախել» իր զինուորը: Այս առումով է նաեւ, որ յատուկ նշանակութիւն կը ստանան Բաբայեանի խօսքերը, ըստ որոնց ներկայ պահու դրութեամբ Էլնուր Հիւսէյն Զատայի համար ամէնէն ապահով տեղը Ղարաբաղն է:
Ղարաբաղի իշխանութիւններուն համար ալ ոչ մէկ պարագայի նման գերիներ «պահելու» հարցը շահաւէտ խնդիր է: Այսինքն ղարաբաղցիք չեն, որ գրոհ եւ սադրանք կը կազմակերպեն, այլ հերթական անգամ հակառակորդը այդ ոճը կիրարելով կը փորձէ նոր միաւորներ կուտակել:
Ներկայ պահու դրութեամբ Պաքու Ղարաբաղի հարցը խաղաղ ճանապարհով լուծումներ մէջտեղ բերելու հոգեվիճակին մէջ չէ: Ու այս մօտեցումով շարժող վարչամեքենային համար ալ,իր հարիւր կամ նոյնիսկ հազար զինուորներու դագաղները ոչ մէկ կարեւորութիւն ունին:
Հակառակորդ կողմին համար հարցը «մարմանդ» կրակի վրայ «վառ» եւ խաղաղ բնակչութիւնը պատերազմի սոսկումներուն եւ ուրուականին մէջ պահելն է:
Ճիշդ ձեւակերպումը պատերազմի ահը չէ, այլ պատերազմի ուրուականը: Ու այս բոլորին դիմաց Ղարաբաղցի ժողովուրդին աննկուն կամքը եւ իր պապենական հողերուն վրայ ամէն գնով կեանքը շարունակելու վճառակամութիւնը: Տխուրը եւ ցաւնողը Ղարաբաղը խաղաղ պայմաններու մէջ զարգացնելու հեռնակնարները հեռացնելուն մէջ է: Ու Պաքու ամէն առիթի իր նոյն պատերազմասէր երեսը ցոյց տալով, ոչ միայն խոցելի կը դարձնէ իր, առանց ատոր ալ խոցուած երեսը, այլ աւելիով կը հեռացնէ միասնաբար խաղաղութիւն կերտելու բոլոր ճանապարհները: Ղարաբաղցիք շատ լաւ կը գիտակցին այս մէկը: Անոնց համար խաղաղութեան եւ պատերազմի երկու ձիերը միասին կը վազեն: Այդ ձիերը հաւասարազօր ուժ ունին: Մինչ խաղաղութիւնը, խաղաղութեամբ ապրելու ըտրանքը դժուարագոյն ընտրութիւն մըն է, անդին Պաքուի ընտրած ճանապարհը կը խօսի բացարձակ թուլութեան եւ անհեռատես քաղաքականութեան մը մասին:

Խաղաղութեան թեման անցնող մի քանի ամիսներուն քննարկման մեծ լսարան ապահովեց մանաւանդ ՀՀ առաջին նախագահի յայտնի ելոյթէն ասդին: Հայաստանի քաղաքական ընտրանիին համար ալ խաղաղութիւն կերտելու դրոյթը մերժելի ընթացք մը չէ, ու այս խօսքին ամէնէն վառ ապացոյցը արտաքին գործոց նախարարին վերջին մամլոյ ասուիսին հնչած միտքն է այն մասին, որ Հայաստան բանակցութեան գործընթացներէն յոգնելու եւ տեղի տալու որեւէ իրաւունք չունի, այնքան ժամանակ, որ ղարաբաղեան հիմնահարցը խաղաղ միջոցներով լուծելէ բացի այլ ելք մը չունի:

Այս բոլորէն անդին, ամէնէն մտահոգիչը միջազգային հանրութեան արդէ իսկ ձեւական դարձած արձագանքներն են: Դատապարտումի խօսքերէն, հրադադարի ռէժիմը կայուն եւ ամուր պահելու յորդորներէն անդին միջազգային հանրութիւնը չի մտածեր «լիարժէք» կերպով ձեռնամուխ ըլլալ ղարաբաղեան հիմնախնդրի լուծման առընթեր: Եթէ անցնող ապրիլի դէպքերէն ետք բանակցային գործընթացին հետ կապուած, որոշ աշխուժութիւն մը առկայ էր, այսօր ակնյայտ է արդէն, որ Ղարաբաղը չի գտնուիր Հարաւային Կովկասի հարցերուն մէջ «խօսք ունեցող» կողմերուն սեղանին: Ու այս վիճակը իր ժխտական արձագանքները կ'ունենայ երկու երկիրներուն ՝ Ազրպէյճանի ու Հայաստանի համար: Այս մօտեցումէն անդին կայ նաեւ այն վարկածը, որ Պաքուի համար ղարաբաղի հարցին անլոյծ պահուիլը մշտական վառելանիւթ է, առանց նոր ալ քաղաքական ու տնտեսական մեծ հարցերու առաջ կանգնած Ալիեւի իշխանկարգին համար:

Եւ այս ֆոնին վրայ յստակ կը դառնայ, որ հայկական կողմը ունի մէկ ճանապարհ, որն է ամէն գնով ամրացնել իր սահմանային եզրագիծին անվտանգութիւնը եւ յաւելեալ ազգային միասնականութիւն ապահովել հայկական բանակին շուրջ:
Ուժեղ բանակները խաղաղութիւն պարտադրելու մեծագոյն գրաւականն են, մանաւանդ այս պարագային, երբ հակռակորդին համար խաղաղութիւն կերտելու ընտրանքը բացակայող ազդակ է:

Սագօ Արեան

«Ժամանակ» /Պոլիս

Լրահոս

Ամենաընթերցվածը

Նմանատիպ նորություններ