Հայրենիք ստեղծելը հերոսություն է, հայրենիք շենացնելը` առաքինություն:
Վազգեն Ա Կաթողիկոս

Արցախը մեր ճակատագիրն է

am
arcaxe-mer-jakatagirn-e

Հազար տարիներու հողային կորուստներէն ետք մեր ժողովուրդը հասած էր իր լինելութեան սահմանագիծին. անհրաժեշտ էր կատարել  շրջադարձ մը` հակակշռելու մեր պատմութեան անկումային ուղին. եւ տեղի ունեցաւ  Արցախի  ազատագրական պայքարըեւ  այնքան կորուստներէն ետք մեր ժողովուրդը յաջողեցաւ թուրքին ճիրաններէն փրցնել մեր պատմական հայրենիքին այդ հողակտորը: Արցախի պատմական դրամագլուխին մէջ ներդրուած են ոչ միայն մեր հերոսամարտիկներու արիւնը, այլ նաեւ  հազարամեայ  զրկանքներու  ցաւն  ու  արցունքըԱյնքան  նուիրական է այդ հողակտորը, այնքան պատմական ու քաղաքականօրէն նշանակալից: Արցախը կը գտնուի ճակատագրական միասնութեանը մէջ Հայաստանի Հանրապետութեան, Արցախի կորուստի անխուսափելի հետեւանքը մեր հանրապետութեան. կորուստն է: Հետեւաբար այս գիտակցութեամբ է, որ պէտք է վերաբերուիլ Արցախի հետ, խուսափելով զայն նշաւակ դարձնող ժամանակաւոր քաղաքական մարզանքներէ:

 

Մեր ժողովուրդը, մեր մամուլը եւ նոյնիսկ Հայաստանի իշխանութիւնները, տարուած ներհայեցողութեամբ, յաճախ կը թերանան տեսնելու շրջանի քաղաքական իրադարձութիւնները եւ անոնց հաւանական հետեւանքները մեր երկրի ու ժողովուրդի ճակատագրին վրայ` ու կը գործեն այնպէս որ կարծէք մեր ներքին խնդիրները, պայքարներն ու տարակարծութիւնները կը գտնուին համաշխարհային կարեւորութեան մը հարթակին վրայ:

 

 

Այսօր ակնարկ մը նետելով տարածաշրջանի քաղաքականութեան վրայ պիտի հաստատենք, թէ մեր ռազմագիտական դաշնակիցը` Ռուսաստան, մեր երկիրը թողած է իր ճակատագրին, սպասելով, որ ե՞րբ խութերու պիտի հանդիպին Հայաստանի յարաբերութիւնները Արեւմուտքի հետ: Նոյն ատեն Մոսկուան բարեկամական ու շահադիտական յարաբերու- թիւններ կը մշակէ մեր երկրի թշնամիին` Թուրքիոյ հետ. եւ այդ յարաբերութիւնները կրնան յանգիլ եւ վերադառնալ Լենին եւ Աթաթուրք յարաբերութեանց մթնոլորտին, ոտնահարելով Հայաստանի կենսական շահերն ու պատմական իրաւունքները:

Միւս ճակատի վրայ մեր հարեւանն ու դաշնակիցը` Իրանը կը գտնուի գոյութենական վտանգի մը ներքեւ. կարելի է պատկերացնել, որ Իրաքի եւ Սուրիոյ նման արտաքին խուժում մը ինչպիսի աղիտալի հետեւանքներ կրնայ ունենալ Հայաստանի վրայ:

 

Միամիտ պէտք չէ ըլլալ հաւատալու համար, որ Հայաստանի զգօնութիւնը կամ զգուշաւորութիւնը կրնան որեւէ կերպով ներազդել այդ արտաքին ազդակներուն վրայ: Բայց այդ զգօնութիւնը անհրաժեշտ է Հայաստանի եւ Արցախի ներքաղաքական կեանքին մէջ, որովհետեւ այսպիսի պղտոր ժամերու եւ լարուած պայմաններու տակ է, որ կը կատարուին ներխուժումներն ու պատերազմները: Ատրպէյճանի բանակը արդէն երեք ռազմափորձեր կատարած է Հայաստանի սահմաններուն վրայ, Թուրքիոյ մասնակցութեամբ կամ թուրք սպայակոյտի խորհրդատուութեան ներքեւ:

Այս զարգացումներուն ծիրին մէջ պէտք է տեսնել, թէ Արցախի շուրջ կատարուող բանակցութիւնները կը գտնուին տեղքայլի մէջ, չըսելու համար, որ անոնք յանգած են անելի

 

Ուրեմն, ճիշդ այս վտանգաւոր պայմաններուն տակ շղթայազերծուած է ներքին պայքար մը, սկիզբ առած է Արցախ-Հայաստան հակամարտութիւն մը, որ վտանգաւոր հեռանկարներ կը պարզէ հայ ժողովուրդին համարԺամանակին Արցախի ժողովուրդին նկատմամբ վերապահութիւնը - չըսելու համար թշնամանքը - հրահանգուած էր առաջին նախագահ Լեւոն Տէր Պետրոսեանի կողմէ: Ստեղծուած էր խանդի մթնոլորտ մը, թէ`  «ղարաբաղեան գլանը» յափշտակած էր իշխանութիւնները Հայաստանի մէջ: Այդ տուեալներէն մեկնելով, ոմանց տրամաբանութեան մէջ սկսած էր ուրուագծուիլ այն գաղափարը, թէ Արցախը բեռ մըն է Հայաստանի համար եւ այդ բեռնաթափութենէն  ետք  կրնար  Հայաստանը  մտնել  տնտեսական զարգացման ուղիին մէջ:

 

Երբ տեղի ունեցաւ Թաւշեայ Յեղափոխութիւնը Հայաստանի ժողովուրդին մօտ տրամադրութիւնը այն էր, որ անցած էր քաղաքական փտածութեան (կորուպցիա) ժամանակաշրջանը, եւ Հայաստան սկսած էր դառնալ օրէնքի երկիր: Սակայն, կարգ մը մեկնաբաններու համար համարումը այլ էր. անոնք կը թելադրէին շունչ առնել ժողովուրդին, որովհետեւ յեղափոխութիւնը վերջ տուած էր «ղարաբաղեան գլան»ի իշխանութեան: Այդ նոյն  մեկնաբանները, այդ «գլան»ի վերադարձը տեսան նախկին նախագահ Ռոպերթ Քոչարեանի բանտէն արձակուելուն մէջ:

 

Քոչարեանի արձակման մէջ  վստահաբար դեր ունեցաւ հաւանական ճնշումը, որովհետեւ նախագահ Փութին երկու տարբեր առիթներով շնորհաւորագիրներ  ուղղած  էր   Քոչարեանինհրապարակաւ  պարզելով  իր դժգոհութիւնը երկրորդ նախագահին նկատմամբ ցուցաբերուած վերաբերմունքին մասին:

 

Սակայն, արտաքին պատկերը այլ էր, որ Քոչարեան ազատ արձակուած էր իր նախկին ազատամարտիկ ընկերներուն միջամտութեամբ: ԱրդարեւԱրցախի նախկին նախագահ Արկադի Ղուկասեան եւ  այժմու  նախագահ Բակօ Սահակեան դատարան ներկայանալով երաշխաւորագին վճարեցին եւ կալանքէ դուրս բերին Քոչարեանը: Դատարանին մէջ տեսարանը խառն էր. ծափահարողներէն աւելի էին վրդովածները, որոնք «դաւաճան»ներ, թուրքեր  որակեցին Արցախի ղեկավարները:

 

Ներկայիս կիրքերը բորբոքած են. իշխանութիւններն ու մամուլը լծուած են այս բուռն խնդիրներու վերլուծման, համարեա մոռացութեան տալով այդ աշխարհամասի ռազմաքաղաքական իրադրութիւնը:

 

Աւելի՞ն. շղթայազերծուած է Հայաստան-Արցախ հակամարտութիւն մը: Եւ այս իրարանցումին մէջ, աւելի մանրանալով կարգ մը խմբաւորումներ կը հետապնդեն իրենց քաղաքական ու կուսակցական հաշիւները: Արդարեւ, Հայաստանի Ազգային Ժողովի ընտրութիւններէն ետք գետին կորսնցուցած խմբաւորումները սկսած են իրենց ոյժն ու կառոյցները ամրացնել Արցախի մէջ: Հ. Յ. Դաշնակցութիւնը անցեալ Փետրուարին իր կուսակցական համագումարը կայացուցած էր Ստեփանակերտի մէջ. կուսակցութիւնը Մայիսին կրկին վերադարձաւ Արցախ` քաղաքական ֆորում մը կազմելով եւ հրաւիրելով նաեւ տարբեր խմբաւորումներ եւ դէմքեր, որոնց մէջ` նախկին վարչապետ Վազգէն Մանուկեանը, որ կը նախագահէր ֆորումին:

 

Միւս կողմէ, իշխանութենէն հեռանալէն ի վեր առաջին անգամ քաղաքական ելոյթ մը ունեցաւ նախկին նախագահ Սերժ Սարգսեան, վերակազմել փորձելով իր կոտորակուած կուսակցութիւնը` Հանրապետականը:

Դեռ աւելին. Սասնայ Ծռեր կուսակցութիւնը իր ատամները կճռտելով եւ զէնքերը  ցուցադրելով  իշխանափոխութիւն  կը  պահանջէ  Արցախի  մը  եւ կը դաւանի որ թաւշեայ յեղափոխութիւնը իր լիութեան հասած պիտի չըլլայայնքան ատեն որ չէ հասած Արցախ:

 

Երեւանի մէջ կոչերը պակաս չեն, ուղղուած դէպի Արցախ, որ այդտեղի ժողովուրդը` ինք կատարէ իշխանափոխութիւնը:

Այս  իրարանցումին  մէջ  Արցախի  ժողովուրդը  կը  պատրաստուի  կայացնելու իր նախագահական ընտրութիւնը 2020-ին:

 

Այժմու նախագահ Բակօ Սահակեանի հրապարակէն քաշուելէն ի վեր յայտնուած են չորս թեկնածուներ - Արցախի նախկին վարչապետ Արայիկ Յարութիւնեան, Վիտալի Բալասանեան, Սամուէլ Բաբայեան եւ խորհրդարանի այժմու խօսնակ Աշոտ Ղուլեան:

Արցախը մեր վիրաւոր հողամասն է. յեղափոխութենէն ետք փոփոխոթիւններ կատարուեցան բանակի վերին խաւերուն մէջ, բան մը, որ չափազանց վտանգաւոր է պատերազմի մէջ գտնուող ժողովուրդի մը համար: Իսկ այժմու քաղաքական լարուածութիւնը, թէ Հայաստանի մէջ եւ թէ Հայաստանի եւ Արցախի միջեւ, աւելի եւս անհրաժեշտ կը դարձնէ քաղաքական զգօնութիւնը բոլոր կողմերուն համար: Մեր հողերը եւ պատմական իրաւունքները կորսնցուցած ենք ներքին պառակտումներու պատճառով եւ դիւրացնելով թշնամիին նպատակներն ու արարքները:

 

Պատկերը յստակ է. Ալիեւը իր ձեռքին վերցուցած Ռամիլ Սաֆարովի կացինը` կը սպասէ սահմանին վրայ: Պէտք չէ թոյլ տանք, որ անճիտէ մեր երկիրը, ինչպէս անճիտեց մեր զինուորը:

 

ՌԱԿի Պայքար շաբաթաթերթի խմբագրական

Լրահոս

Ամենաընթերցվածը

Նմանատիպ նորություններ