Հայրենիք ստեղծելը հերոսություն է, հայրենիք շենացնելը` առաքինություն:
Վազգեն Ա Կաթողիկոս

Ի՞նչ աշխատանքներ են կատարվել Քաշաթաղի շրջանի համայնքներում

inc-asxatanqner-en-katarvel-qasataxi-srjani-hamaynqneroum

Յուրաքանչյուր տարի, փետրվարի սկզբից Քաշաթաղի շրջանի համայնքների ղեկավարները ներկայացնում են հաշվետվություն նախորդ տարում կատարած աշխատանքների վերաբերյալ: Փետրվարի 1-2-ին հաշվետվությամբ հանդես եկան Ողջի գետի ավազանում գտնվող Կովսականի, Միջնավանի քաղաքային, Ալաշկերտի, Մուշի, Վանի, Կերենի գյուղական համայնքների ղեկավարները:

Վերոնշված և Ծոբաձոր համայնքները գտնվում են Ողջիի և Ծավի՝ Արաքսին միախառնվելու հատվածում՝ Արաքսի ձախափնյա հարթություններում: Տարածքի բնակիչներն առևտրային, հաճախ առողջապահական և այլ կապերը հիմնականում պահպանում են ՀՀ Սյունիքի մարզկենտրոն Կապանի հետ՝ օգտվելով Կապան-Կերեն-Կովսական-Միջնավան-Ծոբաձոր ճանապարհահատվածից, որը բարվոք վիճակում չէ: Բոլոր համայնքներում առաջնային համարեցին, որ բարեկարգվի այս ճանապարհը: Սակայն առավել մտահոգիչ է նշված ճանապարհի վրա գտնվող Կապան քաղաքի աղբավայրը, որն զբաղեցնում է մեծ տարածք՝ աղբավայրի միջով անցնող ճանապարհն ունի մի քանի ոլորան:

Ներհամայնքային ճանապարհների բարեկարգումը նույնպես օրակարգային հարց է: Գրեթե բոլոր բնակավայրերում առկա է խմելու ջրի մատակարարման խնդիրը, ոռոգման ջրատարների նորոգումը, էլեկտրական հոսանքի կարգավորումը: Դարձյալ առաջնային է բնակարանաշինության հարցը, չնայած վերջին մի քանի տարիների ընթացքում ԱՀ կառավարության կողմից մեծ քանակությամբ շինանյութ է հատկացնել բնակչությանը (հիմնականում՝ կտուրի թիթեղ, փայտանյութ, երբեմն՝ ցեմենտ), որոշ սոցիալական խմբերի համար կառուցվել են բնակելի տներ: Միջնավանում ու Կովսականում կառուցվել են բազմաբնակարան շենքեր:

Կովսական քաղաքը, որը տարածքի համար կենտրոնի դեր է կատարում, ընկած է Ողջիի ափերին՝ շրջկենտրոն Բերձորից մոտ 110կմ հարավ: Ազատագրվել է 1993թ. Նոյեմբերի սկզբին, վերաբնակեցվել 1997-ին: Համայնքի կազմում են Դիցմայրի և Քարատակ գյուղերը: Դիցմայրին գտնվում է Ծավ գետի հովտում՝ դարավոր սոսիների պուրակում: Համայնքի ղեկավար Ռազմիկ Մարգարյանը քաղաքապետարանի դահլիճում ներկայացրեց հաշվետվություն՝ 2018թ. կատարած աշխատանքների վերաբերյալ: Հաշվետվության համաձայն համայնքում հաշվառված է 210 ընտանիք՝ 790 բնակչով: Այժմ բնակվում է 152 ընտանիք: Անցած տարի քաղաքում բնակություն է հաստատել 4 նոր ընտանիք, հեռացել է 3: Ուրախալի է՝ ծնվել է 13 երեխա: Բնակչության հիմնական զբաղմունքը հողագործությունն է, այգեգործությունը, անասնապահությունը:

Կովսականի Թաթուլ Կրպեյանի անվան միջնակարգ դպրոցը գործում է 1997 թվականից, այժմ ունի 112 աշակերտ, դպրոցում աշխատում են 20 ուսուցիչներ: Դիցմայրիում գործող հիմնական դպրոցում սովորում են 10 աշակերտ: Արդեն 5-րդ տարին է, որ Կովսականում գործում է պետության կողմից հովանավորվող մանկապարտեզ, որտեղ հաճախում են նաև հարևան բնակավայրերի երեխաները: Այս ուսումնական տարում նախակրթարանն ունի 40 սան:

Կովսականը 2018 թվականին համագործակցության հռչակագիր է կնքել Լիբանանի Այնճար քաղաքի հետ: Կայացել են քաղաքապետերի փոխայցելություններ: Այնճարի քաղաքապետ Վարդգես Խոշյանը, երկրորդ անգամ այցելելով Կովսական, դպրոցի և մանկապարտեղի սաների համար բերել է նվերներ՝ պայուսակներ, գրենական պիտույքներ:

Հիշեցնենք, որ նոյեմբերի 1-ին մեծ շուքով նշվեց քաղաքի ազատագրման 25 ամյակը: Համայնքն ունի մոտ 1500հա վարելահող, հիմնականում հացահատիկ է մշակվում: 2018-ի բերքահավաքից ստացվել է 3000տ հացահատիկ:

Տեղեկացնենք, որ Արցախի Հանրապետության գյուղատնտեսության նախարարությունը հողօգտագործողներին անհատույց տրամադրում է 10 տեսակի մշակաբույսերի սերմացու: Այս ծրագրից օգտվելու համար գյուղնախարարություն է ներկայացվել 20հա եգիպտացորենի, 10հա արևածաղկի, 20հա առվույտի գարնանացան սերմացուի հայտ: Կովսականը բոլոր տարիներին տարբեր բերքատեսակներով է մասնակցում Ստեփանակերտում կայացող «Բերքի տոն»-ին:

Բոլոր համայնքներում առկա գյուղատնտեսական հարցերին անդրադարձավ գյուղվարչության պետ Լ. Սիմոնյանը: Կարևորելով պետության կողմից բնակչությանը հատկացվող օժանդակությունը՝ տեղեկացրեց, որ 1 և ավելի հեկտար նռան այգի հիմնողներին անհատույց կտրվի նռան տնկիներ, կես և ավելի հեկտար բանջարաբոստանային մշակաբույս արտադրողներին 1հա-ի դիմաց անհատույց կտրվի 200000 դրամ գումար:

Առավել կարևորեց այն, որ պետությունը լիզինգային կարգով տրամադրում է գյուղտեխնիկա: Ուրախությամբ հավելեց՝ հայտ ներկայացնողները շատ են: Անդրադարձ եղավ նաև վերաբնակեցման խնդիրներին:

Կովսականից մոտ 10կմ հարավ է գտնվում Միջնավան քաղաքը՝ փռված Արաքսի ձախ ափին՝ Ծավ և Ողջի գետերի միջնամասում: Տարածքի առաջին վերաբնակեցված բնակավայրն է Միջնավանը. 1995 թվականին եկան առաջին բնակիչները: 1996-ին բացվեց Գալինա Ստարովոյտովայի անվան միջնակարգ դպրոցը, որտեղ սովորում են 72 աշակերտ, աշխատում 32 հոգի, որից 23-ը՝ ուսուցիչ:

Քաղաքապետ Մանուկ Մկրտչյանը տեղեկացրեց՝ Միջնավանում կա 128 ընտանիք՝ 467 բնակչով: 2018-ին քաղաքում կառուցվեց 8 բնակարանով շենք, հիմնանորոգվեց քաղաքապետարանի շենքը: Տարվա ընթացքում այստեղ բնակություն է հաստատել 5 ընտանիք՝ 17 շնչով, ծնվել է 13 երեխա: Միջնավանն ունի 803հա վարելահող, 35հա խոտհարք, մոտ 3000հա արոտավայր, 400հա այլ հողատարածքներ և այլն: Վարձակալության է տրված մոտ 500հա անջրդի և 400հա ջրովի վարելահող, 140հա արոտավայր: Բնակիչներն առավել կարևորեցին մանկապարտեզի խնդիրը: Քաղաքում կա մոտ 50 նախադպրոցական երեխա: Գործող դպրոցին կից կառույց կա, որը կարելի է դարձնել մանկապարտեզ, ակումբ, նաև ուսուցչի տուն:

Ալաշկերտ և Մուշ գյուղերն ընկած են Կովսական-Միջնավան ճանապարհի աջ ու ահյակ կողմերում: 2 բնակավայրերն ազատագրվել են 1993թ. Նոյեմբերին, վերաբնակեցվել 1998-ին: Հիմնականում ՀՀ Շիրակի մարզից են առաջին բնակիչները, որոնց հիմնական զբաղմունքը հողագործությունն է և անասնապահությունը: Երկու գյուղերին սպասարկում է 1 դպրոց, որն սկզբում գործում էր Ալաշկերտում՝ տեղակայված 2 հարմարեցված վթարային շենքերում:

2017-ին «Հայրենասեր» բարեգործական հասարակական կազմակերպության կողմից, ԱՀ կառավարության և Քաշաթաղի շրջվարչակազմի օժանդակությամբ Մուշ գյուղում դպրոցի համար նոր շենք կառուցվեց: Բացումը կայացավ սեպտեմբերի 1-ին և կոչվեց Ապրիլյան քառօրյայի հերոս-նահատակներից Արմենակ Ուրֆանյանի անունով: Այժմ դպրոցում սովորում են 40 աշակերտ: Դպրոցի տնօրեն Լիանա Հակոբյանը տեղեկացրեց, որ աշակերտների մոտ կեսը և որոշ առարկաների ուսուցիչներ դպրոց են հաճախում Ալաշկերտից: Տեղափոխումը կատարվում է հատկացված ավտոբուսով: Ներկա բնակիչները համայնքի խնդիրներից առավել կարևորեցին ոռոգման ջրատարների կարգավորումը: Գտնում են՝ մոտ 3կմ հեռու գտնվող Ողջի գետից ջուրը կարելի է գյուղ հասցնել պոմպի միջոցով: Համայնքային հողատարածքներից մի քանի տասնյակ հեկտարը եղեգնապատ է, դրանք կարելի է օգտագործել՝ մաքրելով նախկինում գործած ընդհանուր մոտ 5կմ երկարությամբ դրենաժները:

Շրջանի ղեկավարի տեղակալ Հովհ. Սահակյանը տեղեկացրեց, որ մոտ օրերս կսկսվեն միջհամայնքային և ներհամայնքյին ճանապարհների բարեկարգման աշխատանքները:

Մուշ համայնքում ապրում է 33 ընտանիք: Դպրոցից բացի, գյուղում գործում է բուժկետը: Գյուղն ընդհանուր ունի 90հա ջրովի և 280հա անջրդի վարելահող, 980հա արոտավայր: Անասունների քանակը քիչ է: 2018-ին տնկել են 1000 բերքատու ծառ և 30 եղևնի: Կատարել են 43հա ձմերուկի, 19հա տարբեր տեսակի բանջարեղենի ցանքս: Բերքատվությունից և իրացումից չեն դժգոհում: Անցած ամռանը համայնքի հացահատիկի ցանքատարածքների մեծ մասը կարկտահարվեց, բերքատվությունը ցածր էր: Ընդհանուր հնձվել է 150հա ցորենի և 200հա գարու արտ: Անցած աշնանը կատարել են 40հա ցորենի և 172հա գարու ցանքս: Գյուղում խնդիրները նույն են, ինչ հարևան համայնքներում:

Վանի գյուղական համայնքը գտնվում է Միջնավան-Բերձոր գլխավոր ճանապարհի վրա՝ Բերձորից մոտ 100կմ հարավ, Ողջիի ձախ ափին: Անցած ամռանը դպրոցի երկհարկանի շենքը ԱՀ կառավարության հատկացումներով և «Հայրենասեր» ՀԿ-ի որոշակի օժանդակությամբ հիմնանորոգվեց, փոխվեցին կտուրը, պատուհանները, վերջերս կառուցվել է կաթսայատուն, ջեռուցման ցանց, սակայն անելիքներ դեռ կան: Դպրոցի տնօրեն Վարդան Վարդանյանը տեղեկացրեց՝ 8 համակարգ-դասարանով գործող կրթօջախն ունի 40 աշակերտ, 13 ուսուցիչ: Վանում կա 30 ընտանիք՝ 133 բնակչով, ովքեր հիմնականում զբաղված են հողագործությամբ, այգեգործությամբ:

Մոտ 600հա վարելահողերի մեծ մասը տրված է վարձակալության, որից դժգոհում են բնակիչները: Անցած տարի ամռանը գյուղի հացահատիկի ցանքատարածքները և Հադրութի շրջանում վանեցիներին հատկացված 30հա-ը գրեթե ամբողջությամբ կարկտահարվեցին, մնացածն էլ հնձվեց ցածր բերքատվությամբ: ԱՀ կառավարությունը փոխհատուցել է հողօգտագործողներին՝ յուրաքանչյուր հեկտարի դիմաց վճարելով 30 000 դրամ գումար կամ ազատել է հողի վարձավճարից: Գյուղն ունի նաև 10 հա պտղատու այգի, որի մեծ մասն արքայանարինջ է: Մրգի բերքատվությունից և իրացումից նույնպես չեն դժգոհում բնակիչները,

Կերենի գյուղական համայնքն ազատագրվել է 1993-ի աշնանը: Մեկ տարի անց այստեղ արդեն կային վերաբնակիչներ: 2013 թ. հունիսի 27-ից, ԼՂՀ կառավարության որոշմամբ, ստացել է առանձին համայնքի կարգավիճակ: Գտնվում է Կովսական-Կապան ճանապարհի վրա՝ Ողջի գետի աջ ափին: Համայնքի կազմում են նաև Սպիտակաշեն և Գրհամ գյուղերը: Տարածքը հարուստ է պատմամշակութային հուշարձաններով, հատկապես նախաքրիստոնեական դամբարանադաշտով, եկեղեցիներով: 2012 թվականին կառուցվեց Կերենի դպրոցի շենքը, և սկսեց գործել կրթօջախը:

Տնօրեն Անուշ Աբրահամյանը տեղեկացրեց, որ միջնակարգն այժմ ունի ութ ուսուցիչ և 15 աշակերտ: Համայնքում այժմ ապրում է 18 ընտանիք: Այստեղ հիմնական զբաղմունքն անասնապահությունն է: Համայնքի Գրհամ և Կերեն գյուղերը մինչ օրս էլեկտրաֆիկացված չեն: Այս հարցը բարձրաձայնեցին բնակիչները, կարևորեցին ոռոգման ջրատարի խնդիրն այն առումով, որ ջուրը բերվում է Ողջի գետից, և հաճախ աղտոտվում է Կապանում գործող հանքերի պոչամբարներից բաց թողնված ջրով և քաղաքի մոտակա անասանպահական ֆերմայի կեղտաջրերով:

Խմելու ջրի կարգավորման համար բնակիչներն առաջարկներ արեցին:

Երեկոյան Բերձոր վերադարձանք Կապան-Գորիս-Բերձոր ճանապարհով՝ անցնելով Ողջիի ավազանի բնակչությանն անհանգստացնող աղբավայրի մոտով, որը, հիրավի, գտնվում է բարձիթողի վիճակում, փակում է ճանապարհը, և ամենակարևորը՝ Արցախից Մայր հայրենիք մտնում ենք աղբավայրով՝ անցնելով Ողջիի գեղատեսիլ հովտով, որի աջ կողմում բարձրաբերձ ժայռերի մեջ է Գրհամի պատմական ամրոցը:

Լրահոս

Ամենաընթերցվածը

Նմանատիպ նորություններ