Հայրենիք ստեղծելը հերոսություն է, հայրենիք շենացնելը` առաքինություն:
Վազգեն Ա Կաթողիկոս

Ինչպե՞ս կարող է ադրբեջանական հասարակությունն անկեղծորեն պատրաստվել խաղաղության, երբ մանկապարտեզից սկսած տեսնում ենք հայատյացության դրսևորումներ. Ռուբեն Մելիքյան

incpes-karox-e-adrbejanakan-hasarakoutyounn-ankexcoren-patrastvel-xaxaxoutyan--erb-mankapartezic-sksac-tesnoum-enq-hayatyacoutyan-drseoroumner-rouben-meliqyan

ՀԱՅ ՁԱՅՆ լրատվականի զրուցակիցն է Արցախի Հանրապետության մարդու իրավունքների նախկին պաշտպան Ռուբեն Մելիքյանը:

-Օրերս Արցախում ազատ արձակվեց Ադրբեջանի քաղաքացի Էլնուր Հուսեյնզադեն, որը երկու տարի առաջ ձերբակալվել էր՝ Արցախի սահմանն ապօրինի հատելու մեղադրանքով: Կա տեսակետ, թե սա ժողովուրդներին խաղաղության նախապատրաստելու գործընթացի մաս է: Ի՞նչ կասեք:

-Ես սա չէի դիտարկի որպես ներկայում ընթացող գործընթացների արդյունք: Մենք գործ ունենք հետևյալ իրավիճակի հետ. երբ երկու տարի առաջ Էլնուր Հուսեյնզադեն ձերբակալվեց պետական սահմանն անցնելուց հետո, և նրա նկատմամբ մեղադրանքներ առաջադրվեցին: Ես էլ եմ այցելել նրան անազատության վայրում: Հետագայում քննությունը պարզեց, որ այստեղ առկա է բացառապես պետական սահմանը հատելու փաստ և այլ հանցանքներ առկա չեն: Այսինքն, երկու տարվա ազատազրակման դատավճիռը դատարանը կայացրել է ավելի քան մեկ տարի առաջ, հետևաբար այս երկու հանգամանքներն իրար հետ կապելը զուտ ժամանակագրորեն տեղին չէ:

Երկրորդ, ես որևէ բացասական բան դրանում չեմ տեսունում: Ի տարբերություն Ադրբեջանի՝ հայկական պետությունները, տվյալ դեպքում՝ Արցախի Հանրապետությունը, ձեռնածութունների չի դիմում և չեղած մեղադրանքներ չի վերագրում այն մարդկանց, ովքեր հայտնվոմ են ԱՀ իշխանությունների վերահսկողության ներքո: Սա ես սկզբունքի հարց եմ համարում, և որևէ հեռուն գնացող հետևություններ դրանից չեմ անի: Կարծում եմ, որ սա հենց այն դրսևորումներից մեկն է, թե ինչու ենք մենք ճիշտ Ղարաբաղյան հակամարտությունում, իսկ մեր հակառակորդը՝ սխալ, որովհետև նրանք ձեռնածություններ են անում: Ի սկզբանե, երբ Ղարաբաղյան շարժումը սկսվեց, նույն վիճակն էր:

Մենք ունենք մի քանի անձինք Ադրբեջանի հսկողության ներքո, ինչպես Հայաստանի, այնպես էլ Արցախի Հանրապետության քաղաքացիներ, որոնց նկատմամբ Ադրբեջանը ծիծաղելի մեղադրանքներ է առաջադրել, և բոլորս էլ հասկանում ենք, որ դա իրականության հետ որևէ աղերս չունի: Մենք այդպես չենք վարվում, այդպես չենք վարվել և ես հույս ունեմ, որ չենք պատրաստվում այդպես վարվել:

-Հուսեյնզադեին ազատ արձակելու հանգամանքը պե՞տք է օգտագործվի իշխանությունների կողմից որպես խաղաթուղթ՝ ցույց տալու հակառակորդ պետության նկատմամբ մեր առավելությունը, և գուցե հիմք ծառայի՝ պահանջնելու մեր պատանդների ազատ արձակումը:

-Թե ինչպես այս փաստը կլուսաբանվի, ինչպես կքննարկվի տարբեր հարթակներում, դա այլ խնդիր է: Ես վստահ եմ, որ որոշակի քննարկման առարկա իհարկե՝ կդառնա, բայց միաժամանակ ես վստահ եմ, որ այս վարքագիծը պայմանավորված չէ հետագայում այն որոշակի հարթակներում ներկայացնելու մոտիվացիայով:

-Վերոնշյալ դեպքին հաջորդեց Ադրբեջանի մեկ այլ քաղաքացու կողմից Արցախի ԱԳՆ-ին ուղարկված դիմումը՝ քաղաքացիություն ստանալու խնդրով: Արցախի ԱԳՆ-ն դեռևս խուսափում է մեկնաբանել կատարվածը, նախագահի խոսնակը՝ ևս: Առհասարակ, ի՞նչ իրավական լուծումներ կարող են լինել այս դեպքում:

-Մենք ունենք Արցախի Հանրապետության սահմանդրություն, որը քաղաքացիության հիմունքներն է կարգավորում: Միաժամանակ, մենք ունենք նաև տվյալ փաստը, որն ինձ հայտնի է բացառապես մամուլից: Ես էլ եմ կարծում, որ պետք է լինի պաշտոնական մեկնաբանություն, նոր մենք հնարավորություն ունենանք դրա մասին խոսել, բայց, անկեղծ ասած, մեծ կասկած ունեմ, որ դա չուղղորդված, սեփական նախաձեռնությամբ դիմում է: Սակայն պետք է շատ ավելի խորությամբ ուսումնասիրել, թե ինչ է սրա հետևում: Այս երկու երևույթներն, ամեն դեպքում, ես միմյանց հետ չէի կապի:

-Այս օրերին Հայաստանի ԱԳՆ-ից հավատարմագիր ստացավ և Երևան ժամանեց ադրբեջանական «Թուրան» լրատվական գործակալության խմբագիր Շահին Հաջիևը, ով նաև Երևանում այցելեց Ցեղասպանության թանգարան ինստիտուտ և հոդված հրապարակեց, որտեղ շատ փաստեր խեղաթյուրված էին: ԱԳՆ-ից Հաջիևի այցը մեկնաբանեցին, թե ընդունել են ինչպես որևէ այլ օտարերկրյա լրատվամիջոցի ներկայացուցչի: Ըստ Ձեզ՝ կարիք չկա՞ր առանձնահատուկ վերաբերմունք ցուցաբերել նրա նկատմամբ, այլ ոչ թե լիակատար ազատություն տալ:

-Ես վստահ չեմ, որ լիակատար ազատություն է տրվել: Երկորդ, ես կարծում եմ, որ պետք է անպայման հաշվի առնել, թե ինպես են Ադրբեջանում վերաբերում հայերին, մենք բազմաթիվ փաստերի ենք տեղյակ, որ անգամ այլ պետությունների քաղաքացիներ, որոնք հայկական ազգանուն են կրում, յուրահատուկ վերաբերմունքի են արժանանում Ադրբեջանական իշխանությունների կողմից, սա, իհարկե, հանգամանք է, որը մենք չենք կարող ի նկատի չունենալ. Բայց մյուս կողմից, կարծում եմ, որ որոշակի հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել նաև այն իրավիճակը, երբ մենք ժամանակ առ ժամանակ շարժ տանք մեր հարևան երկրի լրատվական դաշտին՝ ապացուցելու, որ իրենք անկողմնակալ են, և դրանից հետո գնահատականներ տանք, սա կարծում եմ, նաև կարող է դրական լույսի ներկայացել մեր այն փաստարկները, համաձայն որի՝ ուղղակի ունակ չի ադրբեջանական հասարակությունն այսօրվա իրավիճակով լինել վստահելի գործընկեր:

Սա գուցե նաև այդ ոլորտում որոշակի ամրացնի մեր փաստարկները, ես չեմ կարող վստահաբար ասել: Բայց ժամանակ առ ժամանակ արժի առնվազն միջազգային հանրության համար փորձարկում անել, իսկ փորձարկման արդյունքները ցավոք սրտի՝ կարելի է համարել կանխորոշված, որովհետև Ադրբեջանում հայատյացությունը խորքային երևույթ է, դրված է պետական քաղաքականության մակարդակում, և մենք այդ մասին տեղյակ ենք շատ փաստագրված ձևով: Այս տեսանկյունից ես չէի ուզի քննադատել արտգործնախարարությանը, որովհետև հնարավոր է այս պահին նպատակահարմար է այս պահին թեստավորել այս ձևով ադրբեջանական «քաղաքացիական հասարակությանը» կենսունակությունը հայերի նկատմամբ վերաբերմունքի հարցում:

-Այսինքն, այս պահին, երբ սահմաններին համեմատական հանդարտություն է տիրում, և գործընթացներ են ընթանում բանակցային դաշտում, սա կարող է լինել երրորդ հարթակ:

-Սա միջոց է տեսնելու մեկը մյուսի պատրաստակամությունը, անկեղծությունը: Ինչպե՞ս կարող է ադրբեջանական հասարակությունն անկեղծորեն պատրաստվել խաղաղության, երբ դասագրքերի և անգամ մանկապարտեզի ծրագրի մակարդակում մենք տեսնում ենք հայատյացության դրսևորումներ: Դա ուղղակի մաթեմատիկական փաստ կարող ենք համարել, մոր այս պարագայում խոսել հանրության պատրաստակամության մասին առնվազն վաղաժամ է: Այս ոլորտում, եթե մենք տեսնենք ինչ-որ քայլեր ադրբեջանական հասարակությունում, փոխելու հայատյացության քաղաքականությունը, փոխելու տերմինաբանությունը, դասագրքերը, գուցե այդ ժամանակ մենք մտածենք և փորձենք հասկանալ, թե ինչպես կարող ենք առաջ գնալ: Քանի դեռ այդ փաստերը չկան, մենք միայն կարող ենք փորձարկում իրականացնել, կանխատեսելի արդյունքներով:

-Եթե ամփոփեք, այս երեք իրադարձությունները արդյո՞ք նույն գործընթացի բաղկացուցիչն են, թե սրանք փողկապակցված չեն մեկը մյուսի հետ:

-Առաջին փաստ ես որևէ կերպ չէի կապի երկրորդ ու երրորդ փաստերի հետ, քանի որ այն ունի ավելի վաղ կայացած դատական ակտի կատարման դրսևորում: Իսկ ինչ վերաբերում է երկրորդ ու երրորդ փաստերին, ապա չեմ բացառում նաև որոշակի միտում և քաղաքականության դրսևորում կամ նոր գործիքակազմի օգտագործում ադրբեջանական կողմից: Բայց վստահ չեմ կարող ասել:

-Մենք իմունիտետ ունե՞նք դրա դեմ, պաշտպանվա՞ծ է մեր հասարակությունը:

-Շատ դժվար հարց եք տալիս,մեր խնդիրն իրականում մեզանում է և մենք, կարծում եմ, այժմ չենք գտնվում իմունիտետի ուժեղացման պրոցեսում: Դա շատ ցավալի է, ես կարծում եմ, որ մեր օրակարգը պետք է շատ ավելի համարժեք լինի իրավիճակին:

Օրինակ ուզում եմ ընդգծել ՀՅԴ-ի կողմից Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի հանրապետության միջև պայմանագիր կնքելու հարցը, որ ես շատ կուզենայի, որ ավելի մեծ տեղ զբաղեցներ մեր օրակարգում: Ես չեմ ասում՝ այսօր այդ հարցը լուծել , սակայն դա պետք է լինի հանրային պահանջ: Եվ նաև դրա մեկ այլ դրսևորում, որի մասին ես եմ խոսել, քննարկել «Արցախի մասին» Հայաստանի Հազարապետության օրենք ընդունելու հարցը, որով կկարգավորվեր Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի Հանրապետության միջև հարաբերությունները, և Արցախի քաղաքացիներին կտրամադրվի բացարչձակ հավասար պայմաններ Հայաստանի Հանրապետությունում: Ինչպես նաև Իրավաբանորեն պարտադիր կերպով Հայաստանի Հազարապետության կողմից Արցախի բնակչության երաշխավորը լինելու քաղաքական հանձնառությունը իրավաբանորեն կձևակերպվի:

Մենք պետք է մեր ազգային կարևորության հարցերը ավելի ընդգծված դեր ունենան մեր օրակարգում, և ես կարծում եմ, այստեղ անելիք ունեն մեր հանրային կյանքում տեղ և դեր ունեցող բոլոր սուբյեկտները, լինեն քաղաքական ուժեր, հասարակական միավորումներ, ԶԼՄ-ներ և այլն:

Լրահոս

Ամենաընթերցվածը

Նմանատիպ նորություններ