Ով պատմություն ունի չի կարող ետ չնայել: Առողջ աչքով ես տեսնում եմ, իսկ կույր աչքով միշտ երազում։
Պարույր Սևակ

Օրէնքի հաւասար կիրարկում

am
orenqi-hauasar-kirarkoum

Հայաստանի քաղաքացիները նոր պայմաններուն յարմարուելու վիճակին մէջ են։ Նախկին իշխանաւորները իրենց անզգամութեամբ անտեսած էիկ  քաղաքացիին իրաւունքներն ու կարծիքները եւ լծուած էին անյագուրդ կերպով կողոպտելու երկիրը։       

 

Հասարակ ժողովուրդին քաղաքական բնազդը ստուգելու համար, կ'արժէ մօտենալ թաքսիի վարորներուն. յեղափոխութենէն առաջ ամէն վարորդ դիւանագէտ դարձած էր եւ հազիւ հանդիպէր ուղեւորի մը՝ կը սկսէր քննադատել իշխանաւորները, հայթայթելով ամէն կարգի տուեալ, ու նաեւ՝ առասպել։ Այդ վարորդները առաջին տուժողներն էին վարչակարգէն, որովհետեւ իրենց տարապարհակ աշխատանքին պտուղը մինչեւ երեկոյ պիտի յանձնէին կաշառակեր ոստիկանին կամ՝ պետական սնտուկին, ինչ որ միեւնոյնն է. երեկոյեան դատարկ ձեռքերով վերադառնալ ընտանիքին։

 

Միեւնոյնն էր պարագան միջին կամ փոքր առեւտրականին, որ իր եկամուտին առաւելագոյն համեմատութեամբ պէտք էր կաշառէր հարկայինները։

 

Այսօր, այս դասակարգը շունչ մը քաշած է եւ եթէ շարունակուիայս գործընթացը՝  խոստմնալից է միջակ դասակարգին կազմաւորումը եւ ամէն երկրի տնտեսական ողնասիւնը միշտ միջին դասակարգն էր, որ քառորդ դարի ընթացքին չկազմուեցաւ Հայաստանի մէջ։

 

Հակառակ այս բարենպաստ զարգացումներուն արտագաղթը կը շարունակուի, ինչ որ կը նշանակէ, թէ մէկ տարուան ընթացքին տակաւին իշխանութիւնները չեն յաջողած ամբողջական վստահութիւն ներշնչել քաղաքացիներուն։

Ամբոխավարական (populist) ոճը զոր որդեգրած է վարչապետը հաճոյ կը թուի հասարակութեան լայն զանգուածներուն, սակայն ան ազդակ մը չի հանդիսանար կայունութեան։

 

Վարչապետին հաշուով անհաճոյ ընթացքի մը մէջ գտնուող քաղաքական դէմք մը կամ առեւտրական մը, յանկարծ կ'ենթարկուի վարչապետի զայրոյթին, որ կը սպառնայ «ասֆալթին խփել» ենթակային գլուխը։ Այդպիսի պոռթկումի մը դիմաց բանիմաց քաղաքացին արդարօրէն հարց կու տայ, հապա օրէնքի հաւասար կիրարկումով պիտի գործադրուէր բոլորին հանդէպ, ո՞ւր մնաց այդ խոստումը։ Իրօք, ո՞վ պիտի կիրարկէ «ասֆալթի» այդ սպառնալիքը, վարչապե՞տը թէ՝ օրինապահ մարմինները։

Ներկայիս պայքար մը սկսած է դատաւորներու դէմ, որոնք կը նկատուին նախորդ իշխանութեան դրածոները։

 

Նախկին նախագահը՝ Սերժ Սարգսեան, գեր-վարչապետի մը պաշտօնը կը պատրաստէր իր անձին համար։ Եւ այդ հեռանկարը իրաւացիօրէն կը քննադատուէր ընդդիմութեան կողմէ, եւ, առաջին հերթին՝ Նիկոլ Փաշինեանի կողմէ։ Սակայն, ինչպէս կ'ըսեն հայաստանցիները, Ուրբաթը եկաւ Շաբաթէն առաջ եւ այդ պաշտօնին ոյժն ու հեղինակութիւնը ժառանգեց Փաշինեան։ Հիմա, որ ինք նստած է գերվարչապետի աթոռին վրայ, Փաշինեան բողոք մը չունի այդ ամենազօր հանգամանքին համար, եւ, ընդհակառակն, կը փորձէ զայն կիրարկել կամայական կերպով։

 

Թաւշեայ յեղափոխութիւնը գործադիր իշխանութիւնը յանձնեց Փաշինեանին։ Իր կարգին, արդար եւ խաղաղ ընտրութիւններու բերումով  խորհրդարանը եւս ինկաւ իր հակակշիռին տակ։ Ուրեմն, գործադիր եւ օրէնսդիր իշխանութեան լծակները կը գտնուին Փաշինեանի տրամադրութեան ներքեւ։

Արեւմուտքի մէջ բոլոր յաջողած հասարակարգերը կրցած են հակակշիռը գործադրել, օրէնսդիր եւ դատական իշխանութեան միջեւ։

 

Այժմու պայքարը դատական իշխանութեանց դէմ կը միտի այդ բնագաւառն ալ բերել Փաշինեանի հակակշիռին ներքեւ, խախտելով ժողովրդավար իշխանութեան մէջ գործող ուժերուն հաւասարակշռութիւնն ու փոխադարձ հակակշիռը։

Դատական իշխանութեանց դէմ պայքարը սկսաւ զարմանալի նախաձեռնութեամբ մը։ Վարչապետը փոխանակ երկրին օրինական լծակները գործածելու անցաւ իր դիմատետրին (facebook) առջեւ եւ հրահանգեց, որ ամբոխը գրաւէ բոլոր դատարաններուն դուռները, արգիլելով որ դատաւորները մտնեն ներս ու զբաղին օրէնքի կիրարկումով։ Եւ ամէն լուտանք հասցէագրուեցաւ այդ  դատաւորներուն։

 

Նման արարք մը եթէ հասկնալի եւ ներելի է ընդդիմութեան կրակոտ առաջնորդի մը համար, բացարձակապէս անհասկնալի է իշխանաւորի մը համար։ Վարչապետը կը գտնուի գործադիր իշխանութեան գլուխը. ուրեմն պետական  կառոյցի մը պետն է ան եւ մաս կը կազմէ հաստատութեան մը (establishment) կառոյցին։ Այդ կառոյցին ուրիշ մէկ բաժինը դատական իշխանութիւնն է. միեւնոյն մասը այդ նոյն establishment-ին։ Ուրեմն, ինչպէ՞ս կ'արդարանայ դերը ամբոխին։

 

Ատիպեկեանի նախաձեռնած հարցազրոյցէն կը պարզուի, որ ժողովուրդը այնքան ալ հետաքրքրուած չէ դատական կազմի փոփոխութիւններով, որովհետեւ ընդհանուր բնակչութեան հինգ տոկոսն է, որ առնչուած է դատաիրաւական դրութեան հետ։

Ուրիշ պարագայ մը եւս կը կարօտի բացատրութեան՝ օրէնքի հաւասար կիրարկութեան մասին։ Խօսքը Ռոպերթ Քոչարեանի դէմ նախաձեռնուած պատժական միջոցներուն մասին է. բան մը, որ կը հակադրուի Սասնոյ Ծռերու խնդրին։

 

Ռոպերթ Քոչարեան կ'ամբաստանուի իբրեւ Հայաստանի սահմանադրութիւնը տապալող մարդ. մէկը իր բռնարարքներուն համար արժանի է պատիժի։ Արդարեւ, ան ոյժի չափազանցեալ գործադրութեամբ պատճառ դարձած է 10 մահերու։ Անդրանիկ Քոչարեանի փաստահաւաք յանձնաժողովը օրինական բոլոր հիմքերը երաշխաւորած է Ռոպերթ Քոչարեանի յանձնագործութիւնը հաստատող։ Անոր մեղսակից կը նկատուի Զօր. Եուրի Խաչատուրովը (որուն Հասարակաց Պաշտպանութեան ուխտի քարտուղարի պաշտօնէն հեռացումով ալ ստեղծուեցաւ քաղաքական տագնապ մը Մոսկուային հետ)։

Օրէնքը պէտք է խստագոյն կերպով կիրարկուի յանցագործներուն դէմ։ Թէեւ ոմանք, յատկապէս Մոսկուայի մամուլը վհուկի հետապնդում կ'որակեն այս գործընթացը, որ դիտումն ունի պատժելու Ռուսաստանի բարեկամները։

 

Գալով Սասնայ Ծռերու հարցին այստեղ տարբեր չափանիշ մը կը գործածուի։ Այդ Ծռերը դիմեցին զինեալ ապստամբութեան, գրաւեցին պետեական կառոյց մը՝ ոստիկանատուն մը եւ սպաննեցին երեք ոստիկաններ։ Ոստիկանը օրէնքի ներկայացուցիչն է։ Հետեւաբար կատարուածը պետական յեղաշրջումի մը փորձն էր։ Նախորդ իշխանութիւնները բանտարկած էին Սասնայ Ծռերու անունով գործող զինեալները։ Փաշինեանի իշխանութիւնը ազատ արձակեց զանոնք եւ որոնք իրենց ծայրայեղ արարքներով կը փորձեն այսօր ապակայունացնել պատերազմական վիճակի մէջ եղող Արցախի իշխանութիւնը։

 

Անշուշտ այս հակասութիւնները բացատրութիւն մը ունին, բայց վստահաբար տրամաբանութիւն մը չունին։

Եթէ օրէնքի կամայական կիրարկումը պիտի ենթարկուի քաղաքական հաշիւներու, ժողովրդավարութեան հեռանկարը իր հերթին պիտի աղօտի ու հեռանայ։

 

Խմբագրական ՌԱԿ-ի Պայքար շաբաթաթերթի

Լրահոս

Ամենաընթերցվածը

Նմանատիպ նորություններ