Պետությունը պետք է երկխոսի հասարակության հետ, որպեսզի լարվածության նոր օջախներ չունենանք. քաղաքագետ

petoutyoune-petq-eerkxosi-hasarakoutyan-het--orpeszi-larvacoutyan-nor-ojaxner-counenanq-qaxaqaget

Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ապրիլի 19-ին ուղիղ եթերի միջոցով պատասխանեց ֆեյսբուքյան օգտատերերի հարցերին ու անդրադարձավ մեկ տարվա ընթացքում տված խոստումների կատարմանը: ՎԱրչապետի գնահատմամաբ դրանց առյուծի բաժինն իրականությւոն է դարձել; Թեմայի շուրջ ՀԱՅ ՁԱՅՆ-ը զրուցեց քաղաքագետ Ալեն Ղևոնդյանի հետ:

-Օլիգարխիան իրենից ներկայացնում է պետական իշխանության հետ կամ պետական իշխանության մեջ գտնվող մարդկանց արտոնյալ՝ տնտեսական, շուկայական գործունեություն: Դա կարող է ենթադրել ոչ ֆորմալ կամ անգամ դորմալ հարկային արտոնություններ, կարող է ենթադրել արտոնություններ մաքսային և հարկային քաղաքականության մեջ, ներկրման ոլորտում, նաև շուկայի բաժանման հարցերում: Նախկինում մենք ունեցել ենք նման հստակ իրավիճակներ, ընդորում, դրանք չեն եղել գաղտնի, ինչը հաճախ հիմնավորվել է որպես օբյեկտիվ տնտեսագիտական իրողություն:

Ներկայումս այդ խաղի կանոնը հստակ փոխվել է, որովհետև ենթադրում եմ՝ մի շարք բիզնեսմեններ կամ քաղաքականության հետ ասոցացվող անհատներ, որոնք բիզնես գործունություն են իրականացրել, այսօր բավականին զսպվածություն են դրսևորում: Այսինքն, հավանաբար չունեն քաղաքական կամ պետական այն երաշիքները, որոնք ունեցել են նախկինում: Դա, ընդհանուր գաղափարի առումով՝ ակնհայտ է: Իհարկե, այս ամենը վերահստատելու համար մենք պետք է հստակ գնահատենք վիճծառայության տրամադրած տվյալները, ու հասկանանք, թե, օրինակ՝ ալյուրի, ձեթի, բենզինի կամ գազի շուկաներում ի՞նչ վիճակ է տիրում: Բայց ընդհանուր առմամբ, իրավիճակն, իհարկե, փոխվել է:

Սա նաև չի նշանակում, որ նոր պայմաններում չեն կարող նմանօրինակ իրողություններ ձևավորվել, որովհետև, եթե անկեղծ լինեք օլիգոպոլիաներն ու օլիգարխիաները, նաև օբյեկտիվ շուկայական տնտեսության հետ կապված, քաղաքական արդիականացման ինչ-որ փուլում՝ բնականոն ինքնաբերաբար ձևավորվող երևույթներ են: Այդ մասին փաստում են նաև տեսաբանները:

-Այսինքն, այս իշխանությունը ևս կարող է ինչ-որ փուլում անկարող լինել զերծ մնալ այդ վտանգից, հետևաբար, վաղ է վստահավար հայտարարել մոնոպոլիաների արմատախիլ լինելու մասին:

-Ընդհանրապես, ոչ միայն մոնոպոլիաների հետ կապված, առհասարակ կա գնահատականների շտապողականություն, գրեթե բոլոր ոլորտներում, որովհետև ոչինչ այդքան արագ չի փոխվում՝ ցանկացած հասարակությունում. Բայց այսօր, կրկնում եմ՝ իրավիճակը կապված օլիգարխիաների ու մոնոպոլիաների հետ, էապես փոխվել է ու դա փաստ է.

-Դառնանք արտաքին քաղաքականությանը. Նիկոլ Փաշինյանը նշեց, թե տարբեր ուղղություններով ՀՀ արտաքին քաղաքականության զարգացում է արձանագրվել, միաժամանակ նշեց՝ երկիրն աշխարհաքաղաքական ռևերսներից հեռու է մնացել: Իսկապես՝ կարո՞ղ ենք ասել, որ հետհեղափոխական շրջանը մեր արտաքին ոլորտի համար եղել է հաջողակ տարի:

-Կարծում եմ, որ արտաքին քաղաքականության դաշտում՝ աշխարհի մասին մեր ունեցած պատկերացման ու աշխարհի կողմից մեր ընկալման առումով, բավականին մեծ անորոշության տարի էր: Եվ մենք եղանք այդ դրսևորումների ականատեսը, ինչը օբյեկտիվ ու տրամաբանական էր: Հայաստանում փոխվեց պետական էլիտան ու աշխարհն ուզում էր հասկանալ՝ ովքե՞ր են եկողները, ի՞նչ տեսլական ունեն, ինչպե՞ս են իրենք իրենց դիտարկում տարբեր երկրների ու կազմակերպությունների հետ շփումներում: Մյուս կողմից, նոր պետական էլիտան պետք է հասկանար, թե ի՞նչ առանցներ, ի՞նչ ազգային շահեր են հստակեցնում իր համար՝ աշխարհի հետ շփումների մակարդակում: Մենք ունեցանք բարդ շրջափուլ Ռուսաստանի հետ, որը կարծես, ինչ-որ հանգրվանից հետո մեղմվեց ու գոնե հրապարակային առումով՝ հարթվեց: Ունեցանք փոխադարձ տրամադրությունների ճշգրտում Եվրամիության, ԱՄՆ-ի հետ:

Մեր արտաքին քաղաքականության օրակարգում, կարծես թե, սկսել ենք ինչ-որ տրամադրությունների ճշգրտում ԼՂ բանակցային գործընթացում, մենք փորձում ենք հասկանալ մեր տեղն ու դերը, ինչպես տարածաշրջանում, այնպես էլ աշխարհում: Քաղաքականությունը, մի կողմից՝ ճկունության, մյուս կողմից սկզբունքայնության արվեստ է, կարճաժամկետ՝ մեկ տարվա կտրվածքով լիարժեք գնահատական տալը, չեմ կարծում, որ կլինի օբյեկտիվ և հիմնավոր:

-Եթե համարենք, որ անցած տարին հիմնականում ճշկրտումների, տրամադրությունների շոշափման տարի է, հետևաբար, ասել, թե ունեցանք զարգացման տարի, սա արդյո՞ք ճիշտ գնահատական է:

-Անկասկած ճշկրտումների, պատկերացումների հստակեցման տարի էր, և դա շատ բնական է, որովհետև երբ երկրում պետական էլիտա է փոխվում, այն ինքնադրսևորման ու դիրքավորման խնդիր ունի: Իսկ աշխարհն էլ ուզում է հասկանալ՝ ովքե՞ր են եկել իշխանության: Այլ գնահատականների առումով հավելելոււ բան չունեմ:

-Վարչապետն ասում է՝ անցած մեկ տարում անկախ քաղաքական հայացքներից յուրաքանչյուր քաղաքացու իրավունքները 100 տոկոսով երաշխավորվել են: Սա իհարկե լավ է, բայց կա նաև հարցի մյուս կողմը, ինչը խիստ մտահոգիչ է: Մեզանում ստեղծվել է մի իրավիճակ, երբ տեղից վեր կեցողը՝ սեփական հարցերը փորձում է լուծել փողոց փակելով, միտինգ անելով, ու նման քայլերն արվում են քաղաքացու իրավունքների պաշտպանության անվան տակ՝ մոռանալով սեփական պատասխանատվության մասին: Ու եթե երկրում այս ընթացքը շարունակվի, արդյո՞ք, այն չի սասանի պետության անվտանգությունը:

-Ընդհանրապես, պետք է հաշվի առնել հետևյալը, երբ խոսում ենք իրավունքների մասին, միաժամանակ պետք է խոսենք այդ իրավունքներից բխող պատասխանատվության մասին: Շատ ճիշտ նկատեցիք, որ մարդիկ ավելի շատ հակված են խոսելու իրավունքներից, քան պատասխանատվությունից: Հասարակության մեծամասնությունը խոսում է ամեն ինչից, բայց այդ թեզերի մեջ չկա պատասխանատվություն, չկան հիմնավորումներ: Սովորաբար, քաղաքացիական գիտակցությամբ օժտված մարդիկ ոչ միայն տեր են իրենց իրավունքներին, այլև այդ իրավունքներից բխող պատասխանատվությանը:

Ես այն կարծիքին չեմ, որ այսօր մեր հասարակության մեծամասնությունն ունի քաղաքացիական գիտակցության բավարար բարձր մակարդակ, որպեսզի իրավունքի ու պատասխանատվության շեմերը գիտակցի:

Ձեր նշածը՝ հենց դրա ցուցանիշն է, երբ ամեն տեղ ավելի շատ խոսակցություններ ենք լսում իրավունքի մասին՝ ինչ-որ բան մերժելու, ընդդիմանալու, քննադատելու իրավունքի մասին, բայց չենք տեսնում պատասխանատվություն կրելու մասին թեզեր, մտքեր: Այս առումով, հասարակությունը կարող է հայտնվել բավականին քաոսային վիճակում, ինչի ականատեսն ենք տեղային դրսևորումներում: Ես տեսնում եմ, որ մարդիկ հաճախ քաղաքացիական մասնակցությունը խառնում են այլ գործողությունների հետ, ճանապարհ են փակում՝ կենցաղային խնդիր լուծելու համար. Սա սխալ ու վտանգավոր մոտեցում է: Այն կանխելու համար, կարծում եմ, ՏԻՄ մարմինները պետք է ավելի հաճախ երկխոսեն հասարակության հետ:

Հասարակությունը 2018-ի գործընթացները, կարծում եմ փոքր-ինչ սխալ է հասկացել, ինչի հետևանքով քաղաքացիական գործընթացները սկսում են կենցաղային բովանդակություն ստանալ, և դա վտանգավոր է պետության համար: Հետևաբար, պետությունը պետք է երկխոսի հասարկության հետ, որպեսզի լարվածության նոր օջախներ չունենանք:

-Շուտով կլրանա հեղափոխության մեկ տարին, ո՞րն է ձեր ամփոփիչ գնահատականը:

- Այն, ինչ տեղի ունեցավ անցած տարի մեր ժամանակակից քաղաքական պատմության մեջ՝ աննախադեպ էր, քաղաքական այն փոփոխությունները, իշխանափոխության բանալին օգտագործվեց բարձր պրոֆեսիոնալ ու մասնագիտական հմտությամբ, և քաղաքացիական ճանապարհով, փողոցի միջոցով հնարավոր եղավ փոխել բավականին ամուր իշխանությունը:

Ի՞նչ ունենք այսօր. ունենք անորոշությունների մի ամբողջություն, որոնք կարող են տարբեր ուղղություններով տանել պետությունը, ինչպես արդյունաբերության զարգացման ուղղությամբ, այնպես էլ լճացման ուղղությամբ:

Ես շատ եմ կարևորում կադրային ճիշտ քաղաքականությունը և հետևողականությունը, ու կարծում եմ՝ մեր ամենամեծ խնդիրներից մեկն այն է, որ պետականության համակարգն այսօր ինստիտուցիոնալիզացված չէ: Այն հնարավորությունը, որոնք բացվեցին մեր առաջ, կարող ենք օգտագործել երկրի անվտանգության ամրապնդման ու զարգացման համար: Սակայն դա իրականցնելու համար իշխանությունը չպետք է զլանա ու որակյալ մասնագետներին ներգրավի պետական ապարատում

Կադրային քաղաքականությունը ներկայիս իշխանության ամենից թույլ կետերից մեկն է:

Սրա հետ մեկտեղ կան հարցեր, որոնղցում ունենք առաջընթաց, գոնե կոռուպցիայի դաշտում ունենք դրական ընթացք: Ուղղակի պետք է հասկանալ, որ քաղաքական գործընթացները տեղի են ունեցել, սակայն մեր հասարակությունը դեռևս բավարար չափով չի ադապտացել խաղի նոր կանոններին. Իսկ մենք երաշխավորված զարգացում կունենանք այն դեպքում, երբ հասարակությունը հասցնի փոփոխվել այն գործընթացներին համահունչ որոնք տեղի ունեցան 2018-ին:

Լրահոս

Ամենաընթերցվածը

Նմանատիպ նորություններ